Na een positieve zelf afgenomen HPV-test: wanneer is een colposcopie nodig?

Hoe het HPV-genotype, de triage van de baarmoederhals en de screeningsgeschiedenis de volgende klinische stap bepalen.

Een positief resultaat van een zelf afgenomen vaginale HPV-test betekent niet automatisch dat een patiënt een colposcopie nodig heeft. Volgens de Amerikaanse aanbevelingen van de American Society for Colposcopy and Cervical Pathology (ASCCP) leidt een positieve uitslag voor HPV 16 of 18 direct tot een colposcopie. Voor verschillende andere hoogrisico-HPV-typen is eerst een door een arts afgenomen cervixcytologie of een p16/Ki-67-dubbelkleuringstest nodig. Een geïsoleerde positieve uitslag voor HPV 56/59/66, waarbij geen andere carcinogene HPV-typen worden gedetecteerd, wordt behandeld met een herhaalde HPV-test na een jaar [1].

De volgende stap hangt af van het gedetecteerde genotype, het rapportageformaat van de test en de screeningsgeschiedenis van de patiënt. Omdat een zelf afgenomen vaginaal monster geen directe monsters van baarmoederhalscellen bevat, vereisen sommige positieve resultaten een extra consult om een ​​baarmoederhalsmonster af te nemen.

Het onderstaande stappenplan richt zich op de Amerikaanse richtlijnen voor routinematige screening. Het mag niet automatisch worden toegepast in elk land of op patiënten die onder surveillance staan ​​na eerdere afwijkingen aan de baarmoederhals of een behandeling.

Wat een zelfafgenomen vaginaal monster wel en niet kan aantonen

Met een zelfafname-HPV-test kan een persoon tijdens het eerste screeningsbezoek een vaginaal monster afnemen zonder speculumonderzoek. In combinatie met een geautoriseerd afnameapparaat en een HPV-test kan het monster worden getest op hoogrisico humaan papillomavirus.

De beperking wordt relevant wanneer de uitslag positief is. Conventionele cervicale cytologie en p16/Ki-67-dubbelkleuringstesten vereisen cervicale cellen, die niet rechtstreeks worden verzameld met een vaginaal zelfafnameapparaat.

Een door een arts afgenomen cervixmonster biedt extra testmogelijkheden. Afhankelijk van de workflow van het laboratorium kunnen HPV-testen en reflexcytologie of dubbele kleuring worden uitgevoerd met materiaal uit dezelfde cervixafname. Dit kan een tweede bezoek voorkomen wanneer verder onderzoek nodig is [1,2].

Voor een patiënt bij wie de zelf afgenomen test positief is, hangt de direct daaropvolgende stap dus af van de HPV-uitslag:

• HPV 16 of 18: ga door naar colposcopie, waarbij tijdens het onderzoek een cervixuitstrijkje wordt afgenomen.

• Andere gespecificeerde hoogrisicogenotypen: neem een ​​door een arts afgenomen cervixbiopsie af voor cytologisch onderzoek of triage met dubbele kleuring.

• Geïsoleerde HPV 56/59/66, zonder andere kankerverwekkende typen: herhaal de HPV-test na een jaar; onmiddellijke cervixonderzoek is niet vereist volgens deze aanbeveling.

De laatste categorie vormt een belangrijke uitzondering. Niet elke positieve uitslag van een zelf afgenomen test vereist een onmiddellijk speculumonderzoek.

Hoe het HPV-genotype de volgende stap bepaalt

De aanbevelingen van de ASCCP Enduring Consensus 2025 bieden specifieke richtlijnen voor het beheer van positieve resultaten van zelf afgenomen vaginale HPV-testen [1].

Aanbevelingen voor vervolgonderzoek van de Amerikaanse ASCCP

Deze aanbevelingen zijn van toepassing op het gespecificeerde Amerikaanse screeningstraject en moeten worden geïnterpreteerd aan de hand van de gebruikte test en de eerdere resultaten van de patiënt [1].

Wat gebeurt er na de cervixonderzoek?

Voor patiënten die aanvullend baarmoederhalsonderzoek nodig hebben, bepaalt de uitslag van cytologisch onderzoek of dubbelkleuringsonderzoek of colposcopie noodzakelijk is.

Wanneer cytologie en dubbele kleuring samen worden uitgevoerd, vereisen hooggradige cytologische bevindingen zoals ASC-H, AGC of HSIL nog steeds colposcopie, zelfs als het resultaat van de dubbele kleuring negatief is [1].

Als een patiënt met een negatieve triage-test na een jaar opnieuw op HPV wordt getest, leidt de detectie van welk HPV-type dan ook tot colposcopie volgens de vastgestelde procedure.

Bij een eerste uitslag die alleen HPV 56/59/66 aantoont, wordt een herhaalde HPV-test na een jaar aanbevolen. Als er bij die vervolgtest een HPV-type wordt gedetecteerd, wordt een colposcopie aanbevolen.

Waarom het genotyperapport van de HPV-test belangrijk is

De genotyperingsuitslag moet worden geïnterpreteerd volgens de feitelijke rapportagekanalen van de HPV-test. Een laboratoriumrapport dat een gecombineerde positiviteit voor hoogrisico-HPV aangeeft, identificeert niet noodzakelijkerwijs welke individuele typen aanwezig zijn.

De verschillen tussen drie door de FDA geautoriseerde platforms illustreren dit punt [2,3].

Een patiënt met een positief Abbott Other HR HPV B-resultaat kan bijvoorbeeld HPV 35, 39, 51, 56, 59, 66 of 68 hebben. Het rapport maakt geen onderscheid tussen deze typen afzonderlijk. De aanbeveling om na een jaar opnieuw te testen bij geïsoleerde HPV 56/59/66 kan niet worden toegepast op dat gecombineerde resultaat zonder aanvullende genotype-informatie.

Hetzelfde probleem doet zich voor bij Roche cobas, waarbij het gecombineerde resultaat voor andere hoogrisico-HPV's de HPV-typen 56/59/66 niet afzonderlijk identificeert.

Collection conditions also matter. The FDA authorizes specific combinations of collection devices, assays and specimen settings. For example, the Abbott Alinity m supplement P230003/S006 permits self-collected vaginal specimens obtained in a healthcare setting as an alternative when cervical sampling is contraindicated or a cervical specimen otherwise cannot be obtained [3]. Authorization for one device or testing platform should not be generalized to other combinations.

What Recent Clinical Studies Tell Us

Two studies published in 2025 and 2026 provide useful evidence about self-collected HPV testing. One examined agreement between different sample types; the other evaluated screening participation and follow-up in a US safety-net healthcare system.

Vaginal self-collection compared with clinician-collected samples

Ho and colleagues conducted a prospective study at a tertiary colposcopy clinic in Hong Kong. The study included 167 premenopausal women referred because of abnormal Pap results. Participants provided self-collected vaginal, urine and menstrual blood samples, alongside clinician-collected cervical specimens [6].

The agreement between clinician-collected and self-collected vaginal samples for high-risk HPV detection was 83.2%. Of the 167 participants, 139 underwent colposcopy, and 42 had HSIL+ identified.

For detecting HSIL, the relative sensitivity of self-collected vaginal HPV testing compared with clinician-collected cervical HPV testing was 0.89 (95% CI, 0.79–1.02).

The confidence interval includes 1.0, so the study did not demonstrate a statistically significant difference between the two methods. This should not be interpreted as proof of equivalence.

The study population also needs to be considered. These were women already referred to a tertiary colposcopy clinic because of abnormal cytology, rather than an average-risk population undergoing routine screening. In addition, not all participants underwent colposcopy and biopsy. The findings therefore cannot be used as a direct estimate of self-collection performance in a general screening population [6].

PRESTIS: Screening participation and follow-up after a positive result

The PRESTIS randomized clinical trial, published in JAMA Interne Geneeskundein 2025 onderzocht men of zelfafnamekits die per post worden verzonden de deelname aan baarmoederhalskankerscreening onder ondergescreende personen in een publiek gefinancierd zorgstelsel in Houston, Texas, konden vergroten [7].

In totaal werden 2474 deelnemers willekeurig verdeeld over drie groepen. Na zes maanden was de deelname aan de screening als volgt:

De mogelijkheid om de vragenlijst per post zelf in te vullen, leidde tot een aanzienlijk grotere deelname in vergelijking met een telefonische herinnering alleen. Aanvullende patiëntbegeleiding leverde een bescheidenere toename op [7].

De vervolgresultaten laten zien waarom de uitslag van de eerste screening niet als het einde van het proces kan worden beschouwd.

Van de 609 deelnemers die een zelftestkit retourneerden, hadden 84 (13,8%) een positief resultaat voor hoogrisico-HPV, waarvoor verder onderzoek nodig was. Van deze 84 deelnemers hadden 77 een cytologisch onderzoek nodig en werden er zeven direct doorverwezen voor colposcopie.

De follow-up werd voltooid door 22 van de 36 patiënten (61,1%) in de zelfverzamelingsgroep en 33 van de 48 patiënten (68,8%) in de zelfverzamelings-plus-navigatiegroep [7].

De studie was niet opgezet om een ​​betrouwbaar verschil in het voltooien van de follow-up tussen deze kleinere subgroepen vast te stellen. Er is ook een belangrijke beperking van de testmethode: de studie maakte gebruik van de Aptima HPV mRNA-test op zelf afgenomen monsters. De onderzoekers merkten op dat deze test een lagere gevoeligheid had op zelf afgenomen monsters dan DNA-gebaseerde tests en dat deze test ten tijde van de studie nog niet door de FDA was goedgekeurd voor zelfafname. De FDA-goedkeuring voor zelfafgenomen monsters in de gezondheidszorg kwam pas nadat de studie was afgerond [7].

De PRESTIS-resultaten zijn daarom waardevol voor het begrijpen van de deelname aan screeningsprogramma's en de logistiek rondom de follow-up, maar mogen niet worden gepresenteerd als een directe validatie van alle momenteel geautoriseerde testcombinaties voor zelfafname.

Omgaan met positieve resultaten en herhaalde testen

Klinieken die zelfafname van HPV-monsters aanbieden, hebben een vastgestelde procedure nodig voor de verwerking van de resultaten voordat het eerste monster wordt afgenomen.

Het praktijkadvies van de ASCCP uit oktober 2025 benadrukt het belang van accurate contactgegevens van de patiënt, gestandaardiseerde resultaatregistratie en duidelijke communicatie van vervolginstructies. Hulp bij het plannen van afspraken en patiëntbegeleiding kunnen patiënten ook helpen bij het voltooien van de volgende fase van de beoordeling [2].

De werkprocessen van de kliniek moeten onderscheid maken tussen drie verschillende situaties:

Directe verwijzing voor colposcopie

Patiënten met een positieve HPV 16- of 18-testuitslag dienen te worden doorverwezen voor colposcopie. Tijdens het onderzoek wordt cervixcytologie afgenomen en, afhankelijk van de klinische bevindingen en de geldende colposcopieprotocollen, een biopsie uitgevoerd.

Cervicale triage

Patiënten met andere gespecificeerde hoogrisico-HPV-resultaten of niet-getypeerde/gepoolde positieve resultaten hebben over het algemeen een door een arts afgenomen cervixbiopsie nodig voor cytologisch onderzoek of een dubbele kleuring. De uitkomst van de triage bepaalt of colposcopie of herhaalde HPV-testen aangewezen zijn.

Geplande herhalingstest

Patiënten met een geïsoleerde positieve testuitslag voor HPV 56/59/66 en geen andere kankerverwekkende typen, of patiënten met negatieve resultaten van het cervixonderzoek, worden jaarlijks opnieuw getest.

Deze groepen mogen niet via dezelfde afspraken- of terugbelprocedure worden behandeld. Een positieve laboratoriumuitslag moet gekoppeld worden aan een gedocumenteerde vervolgactie, en patiënten die voor een herhaaltest in aanmerking komen, moeten in het follow-upsysteem van de kliniek blijven.

Waar past videocolposcopie na HPV-triage?

Wanneer een patiënt in aanmerking komt voor colposcopie, onderzoekt de arts de baarmoederhals nauwkeuriger, met name de transformatiezone. Azijnzuur wordt aangebracht om epitheliale veranderingen te identificeren, en verdachte gebieden kunnen worden geselecteerd voor een gerichte biopsie. Histopathologisch onderzoek van het afgenomen weefsel bevestigt de diagnose wanneer een biopsie geïndiceerd is.

Een videocolposcoop biedt tijdens het onderzoek een vergroot beeld van de baarmoederhals en een monitor voor beeldweergave. Het ondersteunt klinische observatie en communicatie, maar detecteert geen HPV, identificeert geen virale genotypen en bevestigt niet zelfstandig voorstadia van baarmoederhalskanker.

KernelMed'sKN-2200IH Full HD videocolposcoopHet is ontworpen voor gynaecologisch onderzoek en beoordeling van de baarmoederhals. De gepubliceerde specificaties omvatten:

• 3,27 miljoen effectieve pixels

• Afbeeldingsgrootte: 1920 × 1080

• 30x optische zoom

• Vier beeldvormingsmodi

• Optionele configuratie met twee schermen

De optie met dubbel scherm stelt de arts en de patiënt in staat om tijdens het consult de onderzoeksbeelden te bekijken. De specificaties voor beeldvorming en vergroting beschrijven de visualisatiemogelijkheden van de apparatuur; ze mogen niet worden geïnterpreteerd als bewijs van verbeterde HPV-detectie of nauwkeurigheid bij de diagnose van CIN3+.

Voor klinieken die colposcopiesystemen met monitoren evalueren, zie deKN-2200IH Full HD videocolposcoop.

Ons eerdere artikel,Videocolposcopie in het tijdperk van HPV-screening, bespreekt de rol van de apparatuur bij het cervixonderzoek en de klinische workflow. Een aparte bespreking vanRisicostratificatie voor CIN3+ bij verwijzingen voor colposcopieDit onderzoek bekijkt hoe verwijzingsbevindingen en screeningsgeschiedenis de beoordeling beïnvloeden van patiënten die voor colposcopie worden doorverwezen.

Welke screeningsrichtlijnen moeten klinieken volgen?

Het hierboven beschreven genotypespecifieke beheer is gebaseerd op de aanbevelingen van de Amerikaanse ASCCP. Andere screeningsprogramma's kunnen andere leeftijdscriteria, genotyperingsstrategieën en follow-upintervallen hanteren.

De update van de richtlijnen van de American Cancer Society uit 2026 accepteert zelf afgenomen vaginale monsters als alternatief voor personen met een gemiddeld risico in de leeftijd van 25-65 jaar, mits de HPV-test, het afnameapparaat en de omgeving voldoen aan de relevante FDA-autorisatie. Door een arts afgenomen cervixmonsters blijven de voorkeur genieten, en een interval van drie jaar wordt aanbevolen na een negatief resultaat van een zelf afgenomen HPV-screening [4].

ACOG-commissieverklaring nr. 28, gepubliceerd in juli 2026, onderschrijft de bijgewerkte aanbevelingen van het Women's Preventive Services Initiative. Voor personen met een gemiddeld risico in de leeftijd van 30-65 jaar kan een door de patiënt zelf afgenomen primaire screening op hoogrisico-HPV om de drie jaar worden overwogen, mits er FDA-goedgekeurde testkits en geschikte systemen voor resultaatmelding en follow-up beschikbaar zijn [5].

De richtlijn van de Wereldgezondheidsorganisatie uit 2021 ondersteunt het gebruik van door zorgverleners afgenomen of zelf afgenomen monsters voor HPV-DNA-testen binnen geschikte screeningsprogramma's [8]. De richtlijn uit 2026 over HPV-DNA-genotypering behandelt verder gedeeltelijke en uitgebreide genotypering als benaderingen voor risicostratificatie en moleculaire triage, waarbij de implementatie wordt aangepast aan de nationale programmacapaciteit [9]. Deze WHO-aanbevelingen bieden een wereldwijd programmakader; ze zijn geen vervanging voor het Amerikaanse ASCCP-algoritme dat in dit artikel wordt beschreven.

Het routinematige screeningsproces moet ook worden onderscheiden van surveillance en diagnostisch onderzoek. Patiënten met symptomen zoals onverklaarbaar vaginaal bloedverlies of bloedingen na geslachtsgemeenschap hebben diagnostisch onderzoek nodig in plaats van routinematige screening. Patiënten met hiv, ernstige immunosuppressie of blootstelling aan DES in de baarmoeder vereisen specifieke begeleiding.

Voor patiënten die onder surveillance staan ​​na afwijkende screeningsresultaten, colposcopie of behandeling van voorstadia van baarmoederhalskanker, blijft de voorkeur uitgaan naar door een arts afgenomen baarmoederhalsuitstrijkjes. Indien een door een arts afgenomen uitstrijkje niet mogelijk is, kan zelfafname worden overwogen na gezamenlijke besluitvorming volgens de toepasselijke ASCCP-richtlijnen, waarbij de behandeling de relevante risicogebaseerde aanbevelingen volgt [1,4].

De beslissing na een positieve HPV-zelftest hangt van meer af dan alleen de uitslag. Genotype, testresultaten, bevindingen van het cervixonderzoek en eerdere screeningsgeschiedenis spelen allemaal een rol bij de keuze voor colposcopie, aanvullende tests of herhaalde HPV-screening.

Veelgestelde vragen

1. Betekent een positieve HPV-test (die de patiënt zelf heeft afgenomen) dat de patiënt baarmoederhalskanker heeft?

Nee. Een positief resultaat geeft aan dat de test één of meer HPV-typen met een hoog risico heeft gedetecteerd. De test stelt geen diagnose van voorstadia van baarmoederhalskanker of baarmoederhalskanker zelf. Verdere beoordeling is afhankelijk van het genotype, de screeningsgeschiedenis en de resultaten van aanvullende tests.

2. Is bij elke positieve HPV-testuitslag die zelf is afgenomen een colposcopie nodig?

Nee. Een positieve uitslag voor HPV 16 of 18 leidt direct tot colposcopie volgens het Amerikaanse ASCCP-protocol. Andere specifieke hoogrisico-uitslagen vereisen over het algemeen eerst een cervixcytologie of een triage met dubbele kleuring. Een geïsoleerde uitslag voor HPV 56/59/66, waarbij geen andere kankerverwekkende typen worden gedetecteerd, wordt behandeld met een herhaalde HPV-test na een jaar.

3. Waarom is een door een arts afgenomen cervixbiopsie nodig na een aantal positieve testresultaten?

Een zelf afgenomen vaginaal uitstrijkje bevat geen rechtstreekse monsters van baarmoederhalscellen. Wanneer cytologisch onderzoek of een p16/Ki-67-dubbelkleuringstest nodig is, moet een arts een baarmoederhalsuitstrijkje afnemen tijdens een speculumonderzoek.

4. Wat gebeurt er als alleen HPV 56, 59 of 66 wordt gedetecteerd?

Als de test specifiek de HPV 56/59/66-groep identificeert en er geen andere kankerverwekkende HPV-typen worden gedetecteerd, adviseert de Amerikaanse ASCCP om de HPV-test na een jaar te herhalen. Een positief resultaat voor welk HPV-type dan ook bij die vervolgtest leidt volgens dit protocol tot een colposcopie.

5. Kunnen verschillende HPV-testen verschillende genotype-uitslagen opleveren?

Ja. BD Onclarity, Roche cobas en Abbott Alinity m gebruiken verschillende methoden voor het rapporteren van genotypen. Sommige identificeren HPV 16 en 18 afzonderlijk, terwijl andere verschillende hoogrisicotypes als gecombineerde groepen rapporteren. Het behandeladvies moet overeenkomen met de informatie die daadwerkelijk door de test wordt verstrekt.

6. Kan een videocolposcoop HPV opsporen of voorstadia van baarmoederhalskanker bevestigen?

Nee. HPV-detectie wordt uitgevoerd met een gevalideerde laboratoriumtest. Een videocolposcoop ondersteunt vergroot cervixonderzoek en beeldweergave. Histopathologisch onderzoek van een biopsie wordt gebruikt om de weefseldiagnose vast te stellen wanneer dit nodig is.

Referenties

1. 1. Wentzensen N, Massad LS, Clarke MA, Garcia F, Smith R, Murphy J, Guido R, Reyes A, Phillips S, Berman N, Quinlan J, Lind E, Perkins RB; Enduring Consensus Cervical Cancer Screening and Management Guidelines Committee. Zelf afgenomen vaginale monsters voor HPV-testen: aanbevelingen van het Enduring Consensus Cervical Cancer Screening and Management Guidelines Committee.Tijdschrift voor aandoeningen van de onderste geslachtsorganen. 2025;29(2):144–152.

2. 
   

3. 2. Amerikaanse Vereniging voor Colposcopie en Cervicale Pathologie.ASCCP Praktijkadvies: Zelfafname voor baarmoederhalskankerscreeningBijgewerkt in oktober 2025.
   
   

4. 3. Amerikaanse Food and Drug Administration. Alinity m HR HPV, PMA Supplement P230003/S006. Besluitdatum: 10 september 2025.
   
   

5. 4. Perkins RB, Wolf AMD, Church TR, et al. Zelf afgenomen vaginale monsters voor testen op humaan papillomavirus en richtlijnen voor het beëindigen van de screening: een update van de richtlijn voor baarmoederhalskankerscreening van de American Cancer Society.CA: Een kankertijdschrift voor artsen. 2026;76(1).
   
   

6. 5. American College of Obstetricians and Gynecologists. ACOG Committee Statement No. 28: Screening for Cervical Cancer.Verloskunde en gynaecologie. 2026;148(1)–e67.
   
   

7. 6. Ho SKD, Liu S, Lau LSK, Cheung ANY, Chu MY, Tse KY, Ngu SF, Chan KKL. HPV-detectie in door artsen verzamelde en zelf verzamelde vaginale, urine- en menstruatiebloedmonsters.Tijdschrift voor aandoeningen van de onderste geslachtsorganen. 2026;30(3):169–174.
   
   

8. 7. Montealegre JR, Hilsenbeck SG, Bulsara S, Parker SL, Amboree TL, Anderson ML, Daheri M, Jibaja-Weiss ML, Schmeler KM, Deshmukh AA, Chiao EY, Scheurer ME. Zelfafname voor baarmoederhalskankerscreening in een zorginstelling: de gerandomiseerde klinische studie PRESTIS.JAMA Interne Geneeskunde. 2025;185(9):1119–1127.
   
   

9. 8. Wereldgezondheidsorganisatie.WHO-richtlijn voor screening en behandeling van voorstadia van baarmoederhalskanker ter preventie van baarmoederhalskanker.2e editie. Genève: WHO; 2021.
   
   

10. 9. Wereldgezondheidsorganisatie.WHO-richtlijn voor screening en behandeling van voorstadia van baarmoederhalskanker ter preventie van baarmoederhalskanker: gebruik van humaan papillomavirus (HPV) DNA-genotyperingGenève: WHO; 2026.
    
    

Ontdek de KernelMed videocolposcopiesystemen.

Voor klinieken die baarmoederhalsonderzoek en colposcopie aanbieden, kunt u de digitale videocolposcopiesystemen en beschikbare configuraties van KernelMed bekijken.

WeergaveKernelMed Video Colposcoop Producten